Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
Δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του Γιόχαν Κρόιφ στις 24 Μαρτίου του 2016, η επιρροή του στο ποδόσφαιρο παραμένει αξεπέραστη. Η κληρονομιά του συνεχίζει να διαμορφώνει κάθε πτυχή του παιχνιδιού.
Κάθε κίνηση, κάθε πάσα και κάθε γκολ ήταν μία ζωντανή εφαρμογή της μελέτης του «ιπτάμενου Ολλανδού» στην εξέλιξη της ύλης και της ενέργειας στον χώρο και το χρόνο. Αυτή η φιλοσοφία μεταμόρφωσε το ίδιο το άθλημα, από τα γήπεδα του Άμστερνταμ μέχρι την Ισπανία και το θρυλικό «Καμπ Νόου» της Μπαρτσελόνα.
Οι ιδέες του εξακολουθούν να εμπνέουν παίκτες, προπονητές και φιλάθλους. Ο Κρόιφ δεν ήταν απλώς ένας ποδοσφαιριστής: ήταν ο άνθρωπος που άλλαξε το ποδόσφαιρο για πάντα. Μετέτρεψε το αρχέγονο κενό που υπήρχε στις τακτικές αρχές των προηγούμενων δεκαετιών, σε γενεσιουργό αιτία των επαναστατικών μεθόδων που καθορίζουν το μοντέρνο παιχνίδι, οργανώνοντας το χάος.
Τα παιδικά χρόνια στο μεταπολεμικό Άμστερνταμ
Ο Γιόχαν Κρόιφ γεννήθηκε στις 25 Απριλίου του 1947, σχεδόν δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση του Άμστερνταμ από τους Ναζί. Μεγάλωσε δίπλα από το γήπεδο του Άγιαξ και εντάχθηκε στις ακαδημίες του συλλόγου σε ηλικία 10 ετών, αφού ο τότε προπονητής των τμημάτων υποδομής, Γιάνι Φαν Ντερ Φεν αναγνώρισε αμέσως το ταλέντο του.
Η εμπειρία του παίζοντας ποδόσφαιρο στους δρόμους της ολλανδικής πρωτεύουσας αποδείχθηκε καθοριστική για την εξέλιξη της καριέρας του, όπως παραδέχθηκε αργότερα.
«Όταν ήμασταν παιδιά παίζαμε στο δρόμο. Η επιφάνεια δεν ήταν κατάλληλη. Όταν έπεφτες, πονούσες. Έπρεπε να μάθεις να βελτιώνεις την τεχνική σου και να είσαι γρηγορότερος από τους άλλους».
Οι πρώιμες ποδοσφαιρικές του παραστάσεις, σε συνδυασμό με τα σκληρά παιδικά βιώματα λόγω των δυσκολιών στο σχολείο και της ελλιπούς σωματικής ανάπτυξης διαμόρφωσε τον σκληρό χαρακτήρα του Κρόιφ. Η ξαφνική απώλεια του πατέρα του, όταν ήταν μόλις 12 χρονών ενίσχυσε αυτή τη δύναμη και την αποφασιστικότητα. Αυτά τα στοιχεία τον συνόδευσαν καθ' όλη τη διάρκεια της καριέρας του, δημιουργώντας τη βάση για τον μοναδικό τρόπο παιχνιδιού που τον έκανε θρύλο του ποδοσφαίρου.
Η άνοδος στον Άγιαξ
Ο Γιόχαν Κρόιφ έκανε τα πρώτα του βήματα όταν το ποδόσφαιρο στην Ολλανδία ξεκινούσε να εξελίσσεται. Το 1964, σε ηλικία 17 ετών, πραγματοποίησε την πρώτη του σεζόν με τη φανέλα της πρώτης ομάδας του Άγιαξ (10 συμμετοχές, 4 γκολ, 2 ασίστ). Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960 είχε ήδη καθιερωθεί στη βασική ενδεκάδα, οδηγώντας την ομάδα σε μία χρυσή εποχή.
Με την ταχύτητα, την τεχνική επάρκεια και την ικανότητα του να διαβάζει το παιχνίδι, έγινε το πρόσωπο που συνδέθηκε για πάντα με την έννοια του Total Football - ένα σύστημα και μία φιλοσοφία που επαναπροσδιόρισε τον τρόπο που παίζεται το ποδόσφαιρο. Μέσα από συνεχόμενες νίκες στην Eredivisie και την Ευρώπη, ο Κρόιφ έγινε το σύμβολο ενός Άγιαξ που δεν ήταν απλώς ομάδα, αλλά εργαστήριο ποδοσφαιρικής καινοτομίας.
Η ποδοσφαιρική «επανάσταση» και η φιλοσοφία του Total Football
Τον Ιανουάριο του 1965, ο 36χρονος τότε Ρίνους Μίχελς ανέλαβε τον πάγκο του Άγιαξ, αλλάζοντας την ιστορία του συλλόγου. Από την πρώτη του ημέρα ως προπονητής (είχε διατελέσει και παίκτης στο παρελθόν) έδωσε έμφαση στην εντατική προπόνηση και την πειθαρχία. Ο Κρόιφ, που ήδη είχε ξεκινήσει το κάπνισμα και δούλευε σε ένα τυπογραφείο, αναγκάστηκε μετά από ρητή απαγόρευση του Μίχελς να αφήσει τη δουλειά του και να αφοσιωθεί στο ποδόσφαιρο.
Ο Ολλανδός θρύλος της προπονητικής, ο οποίος μνημονεύεται ως ο καλύτερος τεχνικός όλων των εποχών, εφάρμοζε τακτικές προσαρμοσμένες στον αντίπαλο. Όμως, τη σεζόν 1969/1970 κατέληξε σε ένα συγκεκριμένο σύστημα, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία με αυτόν τον τρόπο. Το 4-3-3.
Οι τακτικές καινοτομίες, που εφαρμόστηκαν στον Άγιαξ της δεκαετίας του 1970 είναι δύσκολο να αποτυπωθούν σε μερικές μόνο προτάσεις. Ο Μίχελς δημιούργησε μία ποδοσφαιρική μηχανή, που ο πλανήτης δεν είχε δει αντάξια της στο παρελθόν. Οι προπονητικές του αρχές ήταν σαφώς προσδιορισμένες, όμως περίπλοκες στη σκέψη και την εκτέλεση, αφού απαιτούσαν πλούσια σωματικά προσόντα και αντανακλαστικά στο διάβασμα του παιχνιδιού.
Ο Άγιαξ μετέτρεψε το στατικό ποδόσφαιρο των προηγούμενων δεκαετιών σε άθλημα χώρου και κίνησης. Στο σύστημα του Μίχελς, κάθε ποδοσφαιριστής του συνόλου, ανεξάρτητα από τη θέση που έπαιζε παραδοσιακά, έπρεπε να καλύπτει πολλαπλούς ρόλους. Έτσι, η ομάδα λειτουργούσε ως ενιαίο οργανικό σύνολο.
Η πολυδιάστατη στρατηγική που εφάρμοσε ο Μίχελς στηριζόταν στην πεποίθηση πως οι ποδοσφαιριστές του Άγιαξ, και μετέπειτα της εθνικής Ολλανδίας, μπορούν και επιβάλλεται να αντικαθιστούν ο ένας τον άλλο συνεχώς, ανάλογα με τις απαιτήσεις του παιχνιδιού. Το Ολοκληρωτικό Ποδόσφαιρο του Άγιαξ της δεκαετίας του 1970 βασίστηκε σε συγκεκριμένες αρχές.
Ροή και κινητικότητα: Κάθε παίκτης πρέπει να είναι ευέλικτος να συμμετάσχει και στην επίθεση και στην άμυνα.
Τακτική ανάγνωση του παιχνιδιού και αντανακλαστικά: Η ομάδα λειτουργεί σαν ενιαίο σύνολο - Όποτε ένας παίχτης μετακινείται, οι υπόλοιποι καλύπτουν τα κενά.
Διαρκής πίεση (pressing) στον αντίπαλο: Όποτε οι αντίπαλοι κλέβουν τη μπάλα, πιέζονται ασφυκτικά και η άμυνα προωθείται για να «χαλάσει» το παιχνίδι τους.
Τεχνική και ταχύτητα: Απαιτεί υψηλή τεχνική κατάρτιση, γρήγορα πόδια και καλή αντίληψη χώρου.
Στρατηγική υπεροχή: Η αλληλοκάλυψη και η συνεχής εναλλαγή θέσεων μπερδεύει τον αντίπαλο και δημιουργεί κενούς χώρους.
Ο ρόλος του Κρόιφ στη «μηχανή» του Μίχελς
Ο Κρόιφ ήταν ο φυσικός αρχηγός του Άγιαξ, ο κορυφαίος παίκτης και η «καρδιά» της ποδοσφαιρικής φιλοσοφίας του Μίχελς. Σύμφωνα με δηλώσεις από τους τότε συμπαίκτες του, λειτουργούσε στο γήπεδο ως «παίκτης-προπονητής». Τους καθοδηγούσε, δηλαδή που να κινηθούν.
Η ικανότητά του να εντοπίζει τους κενούς χώρους, σε συνδυασμό με την εκρηκτικότητά του και την επιτάχυνση στα πρώτα μέτρα τον ανέδειξαν σε αιχμή του δόρατος της επιθετικής γραμμής. Αγωνιζόταν κατά κύριο λόγο ως κεντρικός επιθετικός, ξεπηδώντας συχνά στα άκρα. Παράλληλα, θεωρούνταν elite playmaker. Ήταν ο καλύτερος παίκτης της ομάδας σε επιθετική δημιουργία, αφήνοντας πολλές φορές τη θέση του, για να παίξει στο «10», για να τροφοδοτήσει με πάσες τον κυνηγό.
Οι απόλυτοι αριθμοί το επιβεβαιώνουν. Σε συλλογικό επίπεδο, ο Κρόιφ σημείωσε συνολικά 345 γκολ, μοιράζοντας 245 ασίστ σε 606 εμφανίσεις. Κατά μέσο όρο, δηλαδή συμμετείχε σε 0.97 γκολ ανά παιχνίδι (0.57 γκολ και 0.40 ασίστ ανά ματς).
Υπό τις οδηγίες του Μίχελς, ο Κρόιφ (που συνεργάστηκε με τον θρυλικό προπονητή τόσο στον Άγιαξ όσο και στην εθνική Ολλανδίας) κατέγραψε 379 συμμετοχές, σημειώνοντας συνολικά 246 γκολ και 158 ασίστ.
Ο πολυδιάστατος ρόλος του Κρόιφ στο γήπεδο, καθιέρωσε για πρώτη φορά στην ιστορία του ποδοσφαίρου τη θέση του «ψεύτικου εννιαριού». Μερικές δεκαετίες αργότερα ο μαθητής του «ιπτάμενου Ολλανδού», Πεπ Γκουαρδιόλα, επιστράτευσε το πλάνο του Μίχελς για τον Κρόιφ ώστε να διαχειριστεί ως προπονητής το ταλέντο Λιονέλ Μέσι.
Ο τελικός του Γουέμπλεϊ με τον Παναθηναϊκό του Πούσκας
Στις 2 Ιουνίου του 1971, ο θρυλικός Άγιαξ του Κρόιφ αντιμετώπισε στο «Γουέμπλεϊ» του Λονδίνου τον Παναθηναϊκό του Φέρεντς Πούσκας για τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών (νυν Champions League) σε μία ένδοξη στιγμή για το ελληνικό ποδόσφαιρο.
Οι Ολλανδοί επιβεβαίωσαν το ρόλο του φαβορί και επιβλήθηκαν των «πράσινων» της Αθήνας με σκορ 2-0. Ο Κρόιφ δε σκόραρε, όμως τη χρονιά εκείνη κατέκτησε για πρώτη φορά στην καριέρα του το Κύπελλο Πρωταθλητριών, αλλά και τη Χρυσή Μπάλα, ανανεώνοντας το συμβόλαιό του με τον Άγιαξ για τα επόμενα 7 χρόνια.
Στον ελληνικό Τύπο η παρουσία του Παναθηναϊκού στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών αναγνωρίστηκε ως η κορυφαία στιγμή της ιστορίας του «τριφυλλιού». Οι «πράσινοι» έφτασαν στο εμβληματικό γήπεδο αποκλείοντας στον ημιτελικό τον - εξαιρετικό εκείνη την περίοδο - Ερυθρό Αστέρα, κερδίζοντας το σεβασμό της ποδοσφαιρικής Ευρώπης.
Τα τρία συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών
Η απόλυτη υπεροχή του Άγιαξ σε Ολλανδία και Ευρώπη συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια. Ο Γιόχαν Κρόιφ οδήγησε τον «Αίαντα» σε τρία συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών. Αρχικά το 1971 εναντίον του Παναθηναϊκού.
Την επόμενη χρονιά (1972), ο Άγιαξ συνάντησε στον τελικό την υπερδύναμη του ιταλικού ποδοσφαίρου, Ίντερ. Οι αναλυτές της εποχής έκαναν λόγο μία μνημειώδη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο σχολές ποδοσφαίρου που είχαν κυριαρχήσει τα τελευταία χρόνια στα Κύπελλα Ευρώπης.
Από τη μία το Total Football της ομάδας του Κρόιφ και από την άλλη το διαβόητο «κατενάτσιο», όπως αυτό θεμελιώθηκε στη συνείδηση του φίλαθλου κόσμου από την Ίντερ και τη Μίλαν της δεκαετίας του 1960.
Οι Ολλανδοί επικράτησαν (2-0) των «νερατζούρι», πανηγύρισαν το δεύτερο Πρωταθλητριών της ιστορίας τους και πήραν άτυπη «εκδίκηση» για τον χαμένο τελικό (4-1) του 1970 κόντρα στη Μίλαν του Τραπατόνι. Ο Κρόιφ ήταν καθοριστικός. Σκόραρε και τα δύο γκολ της ομάδας, ισοπεδώνοντας τη συμπαγή άμυνα των Ιταλών.
Το 1973, ήταν η σειρά της Γιουβέντους να υποκλιθεί στο μεγαλείο της καλύτερης ομάδας στην ιστορία του ποδοσφαίρου μέχρι τότε. Η ένταση στα αποδυτήρια του Άγιαξ κλιμακώθηκε επικίνδυνα, όμως ο Κρόιφ ήταν και πάλι ο κορυφαίος του «Αίαντα», εξασφαλίζοντας το τρίτο του Πρωταθλητριών και τη δεύτερη Χρυσή Μπάλα της καριέρας του.
Η πολύκροτη μεταγραφή στη Μπαρτσελόνα
Το 1973, ο Κρόιφ που είχε μαλώσει με τον Κάιζερ για το ποιος θα ήταν αρχηγός του Άγιαξ, αποχώρησε με πικρία από το Άμστερνταμ. Παρά την επιθυμία της διοίκησης του «Αίαντα» να τον δώσουν στη Ρεάλ Μαδρίτης, ο ίδιος απείλησε πως θα σταματήσει το ποδόσφαιρο και άσκησε έντονη πίεση για να μεταγραφεί στη Μπαρτσελόνα, όπως και έγινε. Η μεταγραφή του στους «μπλαουγκράνα» ήταν η ακριβότερη μεταγραφή στην έως τότε ιστορία (περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ) και αποτέλεσε την απαρχή ενός παραμυθιού, που έμελλε να αλλάξει το ποδόσφαιρο για πάντα.
Ο «ιπτάμενος Ολλανδός» παρέμεινε στη Βαρκελώνη για 5 χρόνια, κατακτώντας ένα πρωτάθλημα Ισπανίας, ένα Copa Del Rey, αλλά και τη Χρυσή Μπάλα του 1974.
Συνδέθηκε με τον κόσμο της Μπαρτσελόνα, από τον οποίο και αποθεώθηκε στο ντεμπούτο του, ενώπιον 90.000 εκστασιασμένων φιλάθλων και παρά την πολιτικά ουδέτερη στάση του, ονόμασε το γιο του Ζόρντι. Πρόκειται για ένα όνομα που ταυτίστηκε με τον αγώνα των Καταλανών κόντρα στη δικτατορία του Φράνκο.
Η επιβλητική νίκη (5-0) απέναντι στη Ρεάλ Μαδρίτης, αλλά και το καταπληκτικό (ακροβατικό) γκολ του κόντρα στην Ατλέτικο, του χάρισαν μία θέση ανάμεσα στις καρδιές των φιλάθλων. Σύμφωνα με τους New York Times, ο Κρόιφ κατόρθωσε μέσα σε 90 λεπτά να κάνει για τον λαό της Καταλονίας περισσότερα πράγματα από τους πολιτικούς, που πάλευαν επί δεκαετίες για ανεξαρτησία.
Η πρεμιέρα στο Μουντιάλ '74 και η περίφημη "Cruyff Turn"
Η «αναγέννηση» του Γιόχαν Κρόιφ στη Βαρκελώνη έφερε τον Ολλανδό θρύλο στο Μουντιάλ του 1974. Οι «Οράνιε» είχαν αφήσει πίσω τους τις έχθρες που οδήγησαν τον Κρόιφ μακριά από το Άμστερνταμ και ο «Ιπτάμενος Ολλανδός» ήταν έτοιμος για το σημαντικότερο τουρνουά της έως τότε καριέρας του.
Στην πρεμιέρα της εθνικής Ολλανδίας στο Μουντιάλ της Δυτικής Γερμανίας, οι «Οράνιε» επιβλήθηκαν (2-0) της αμυντικογενούς Ουρουγουάης.
Στο δεύτερο παιχνίδι του ομίλου, κόντρα στη Σουηδία, ο Κρόιφ έκανε μία κίνηση, η οποία έμελλε να γραφτεί στην ιστορία. Κράτησε τη μπάλα με πλάτη απέναντι στον αμυντικό. Τον άφησε να τον πλησιάσει και προσποιήθηκε πως θα την κλωτσήσει με δύναμη. Ακαριαία, πατώντας τη μπάλα με το δεξί του πόδι, την οδήγησε προς τα πίσω, αλλάζοντας τροχιά στο πόδι στήριξης και εκτινάσσοντας το σώμα του προς την αντίθεση κατεύθυνση.
Η περίφημη "Cruyff Turn" χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα. Θεωρείται δείγμα υψηλής τεχνικής και είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους οι ποδοσφαιριστές υψηλής κλάσης αποφεύγουν την πίεση των αντίπαλων αμυντικών.
«Δεν το είχα δοκιμάσει στην προπόνηση. Δεν έκανα γενικά τρικ με τη μπάλα όταν προπονούμασταν. Είδα κάτι εκείνη τη στιγμή, το έκανα και απλώς πέτυχε. Ήταν ένας αντίπαλος και έπρεπε να τον περάσω. Αυτός ήταν ο πιο εύκολος τρόπος, οπότε απλώς το έκανα», δήλωσε μετά από χρόνια σχετικά με την περίφημη ντρίμπλα.
Η πτήση στον τελικό και η ήττα από τον Μπεκενμπάουερ
Στο τρίτο παιχνίδι του ομίλου, ο Γιόχαν Κρόιφ ήταν πρωταγωνιστής. Οι Ολλανδοί κέρδισαν (4-1) τη Βουλγαρία και ο «Διόσκουρος» των «Οράνιε» κέρδισε τις εντυπώσεις με τις μακρινές μπαλιές ακριβείας, αλλά και την ταχύτητα που επεδείκνυε στο ένας με έναν.
Στον επόμενο αγώνα, εναντίον των Αργεντίνων, ο Κρόιφ άνοιξε το σκορ στο 11ο λεπτό. Από δική του ενέργεια προέκυψε το τρίτο γκολ των Ολλανδών στο παιχνίδι, ενώ στο 90΄ διπλασίασε τα προσωπικά του τέρματα, διαμορφώνοντας το τελικό 4-0.
Στον αγώνα εναντίον της Ανατολικής Γερμανίας δημιούργησε και τα δύο γκολ της ομάδας του, που κέρδισε με σκορ 2-0. Στο τελευταίο παιχνίδι του δεύτερου ομίλου, η Ολλανδία αντιμετώπιζε τη Βραζιλία για μία θέση στον τελικό.
Ο αγώνας στιγματίστηκε από τα δυνατά μαρκαρίσματα, αλλά και από τη λάμψη του καλύτερου ποδοσφαιριστή της δεκαετίας. Ο Γιόχαν Κρόιφ, μετά από ένα ημίχρονο χωρίς γκολ, εναλλάχθηκε με τον Νέσκενς, στον οποίο και μοίρασε την τελική πάσα πριν ανοίξει το σκορ. Λίγα λεπτά αργότερα, κέρδισε την κεφαλιά και έγραψε το 2-0, το οποίο παρέμεινε μέχρι το τέλος. Οι Ολλανδοί βρίσκονταν στον τελικό.
Η υπερομάδα του Κρόιφ θα αντιμετώπιζε τη διοργανώτρια χώρα, Δυτική Γερμανία με φόντο το βαρύτιμο τρόπαιο. Η ποδοσφαιρική υφήλιος ήταν καθηλωμένη με τη δεξιότητα και την άνεση των Ολλανδών, που κέρδιζαν τις αντιπάλους τους χωρίς δυσκολία.
Πριν την έναρξη του τελικού, ξέσπασε σκάνδαλο. Η γερμανική εφημερίδα Bild δημοσίευσε στο πρωτοσέλιδό της πως ο Κρόιφ συμμετείχε σε πάρτι με γυναίκες και σαμπάνια πριν το παιχνίδι με τους Βραζιλιάνους. Όμως, ο ίδιος απάντησε στο γήπεδο και ελάχιστα δευτερόλεπτα μετά την έναρξη του τελικού, κέρδισε το πέναλτι, που μετουσίωσε σε γκολ ο Νέσκενς, γράφοντας το 1-0.
Η «εφτάψυχη» Δυτική Γερμανία ισορρόπησε το παιχνίδι και έφτασε στην ισοφάριση. Όλα προμήνυαν ένα θρίλερ για την ανάδειξη της Παγκόσμιας Πρωταθλήτριας. Ωστόσο, λίγο πριν τη λήξη του πρώτου ημιχρόνου, ο Γκερντ Μίλερ έδωσε το προβάδισμα (2-1) στους Γερμανούς, που αναδείχθηκαν Πρωταθλητές Κόσμου, παρά την υπερπροσπάθεια των Ολλανδών να φέρουν το ματς στα ίσα.
Όπως δήλωσε ο αρχηγός των Γερμανών, Φραντζ Μπεκενμπάουερ μετά τη λήξη: «Ο Γιόχαν (ενν. Κρόιφ) ήταν ο καλύτερος παίκτης στο γήπεδο. Όμως εγώ είμαι πρωταθλητής κόσμου».
Ο άδοξος αποκλεισμός στο Euro 1976
Η τελική φάση του Euro 1976 βρήκε τον Κρόιφ σε ρόλο απόλυτου κυρίαρχου. Ο 29χρονος τότε, επιθετικός της Μπαρτσελόνα είχε αναλάβει από τον προπονητή της εθνικής ομάδας τη διαμόρφωση του ρόστερ των «Οράνιε» για τους νοκ άουτ αγώνες της ανάδειξης πρωταθλήτριας Ευρώπης.
Όμως, μετά την άνετη νίκη (7-1) κόντρα στο Βέλγιο και ενώ όλοι περίμεναν μία επανάληψη του τελικού του Μουντιάλ στον τελικό, οι Ολλανδοί ηττήθηκαν δίκαια (3-1 στην παράταση) από τους Τσεχοσλοβάκους και ο Κρόιφ αποχώρησε πριν το παιχνίδι για την 3η θέση, για να χειρουργηθεί στη Βαρκελώνη.
Η αινιγματική απουσία από το Μουντιάλ του 1978
Ο Γιόχαν Κρόιφ ήταν έτοιμος να δώσει το «παρών» στο Μουντιάλ της Αργεντινής, με την εθνική Ολλανδίας να βρίθει από ταλέντο. Η χαμένη ευκαιρία στα γήπεδα της Γερμανίας το 1974 δημιούργησε αυξημένες προσδοκίες στους φιλάθλους των «Οράνιε», που ευελπιστούσαν να δούνε την ομάδα τους να σηκώνει το τρόπαιο για πρώτη φορά στην ιστορία της.
Ωστόσο, ο Κρόιφ δεν ακολούθησε την αποστολή της εθνικής στο Μουντιάλ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εποχής, ο ίδιος δεν ήθελε να συμμετάσχει στο Παγκόσμιο Κύπελλο, γιατί διαφωνούσε με τη δικτατορία του Αργεντίνου Βιδέλα.
Όμως, όπως αποκάλυψε ο ίδιος το 2008 στο Catalunya Radio, η επιλογή να μην βρεθεί στην Αργεντινή έκρυβε από πίσω μία σκοτεινή ιστορία.
«Ένα χρόνο πριν το Μουντιάλ, έγινε μία απόπειρα απαγωγής της οικογένειάς μου. Αυτό έφερε την πρόωρη συνταξιοδότησή μου από την εθνική Ολλανδίας. Για να παίξεις ένα Μουντιάλ πρέπει να είσαι 200% έτοιμος, όμως υπάρχουν στιγμές που υπάρχουν διαφορετικές αξίες στη ζωή», ανέφερε χαρακτηριστικά, ρίχνοντας φως σε μία από τις πιο αινιγματικές στιγμές της καριέρας του ως ποδοσφαιριστής.
Οι συμπατριώτες του έφτασαν ξανά στον τελικό, όμως όπως και το 1974 ηττήθηκαν (3-1) από τη διοργανώτρια χώρα, χάνοντας τον τίτλο μέσα από τα χέρια τους.
Η νέα αρχή στις Ηνωμένες Πολιτείες
Το 1978 αποχώρησε από τη Μπαρτσελόνα. Οι φήμες της εποχής έκαναν λόγο για οικονομικά χρέη του Κρόιφ στο κράτος, καθώς και για επενδύσεις, οι οποίες απέτυχαν. Ο Ολλανδός ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες για λογαριασμό των LA Aztecs και παρέμεινε στις ΗΠΑ μέχρι το 1981, λίγο πριν επιστρέψει για τρεις μήνες στη Λεβάντε. Από εκεί, γύρισε ξανά στην Αμερική, αυτή τη φορά για να φορέσει τη φανέλα των Diplomats.
Ο Κρόιφ παραδέχθηκε μετά από χρόνια πως η επιλογή του να αφήσει την Ευρώπη σε τόσο νεαρή ηλικία ήταν καταστροφική για την καριέρα του ως ποδοσφαιριστής. Θεώρησε, βέβαια πως η νέα αρχή τον βοήθησε να εξελιχθεί ως προπονητής.
«Ήταν λάθος η απόφαση να σταματήσω να παίζω σε ανταγωνιστικό επίπεδο σε ηλικία 31 ετών με το μοναδικό ταλέντο που είχα. Όμως, το να ξεκινήσω από το μηδέν στις ΗΠΑ, τόσα χιλιόμετρα μακριά από το παρελθόν μου ήταν μία από τις καλύτερες αποφάσεις που έχω πάρει. Εκεί έμαθα να διαχειρίζομαι τις ανεξέλγκτες φιλοδοξίες μου, να σκέφτομαι σα προπονητής και να καταλαβαίνω πως λειτουργούν οι χορηγίες στο ποδόσφαιρο» ανέφερε σχετικά.
Η επεισοδιακή επιστροφή στην Ολλανδία και η μεγάλη «προδοσία»
Τον Οκτώβριο του 1981 επέστρεψε ως ποδοσφαιριστής στη μεγάλη του αγάπη, τον Άγιαξ. Παρέμεινε εκεί μέχρι το 1983, πραγματοποιώντας μερικές από τις καλύτερες σεζόν της καριέρας του. Ως ηγέτης του «Αιάντα» καθοδήγησε ένα γκρουπ από ανερχόμενους παίκτες, οι οποίοι αργότερα ενίσχυσαν την εθνική Ολλανδίας, κατακτώντας το Euro του 1988. Ανάμεσά τους ο Μάρκο φαν Μπάστεν, ο Φρανκ Ράινκαρντ και ο Ρόναλντ Κούμαν.
Στο τέλος της σεζόν 1982/1983, ο Άγιαξ αναδείχθηκε νταμπλούχος Ολλανδίας, επιστρέφοντας μετά από χρόνια στους τίτλους. Όμως, η διοίκηση του συλλόγου αποφάσισε να μην ανανεώσει το συμβόλαιο του Κρόιφ και αυτός αντιδρώντας, υπέγραψε στη μισητή αντίπαλο, Φέγενορντ.
Στο τέλος της σεζόν, κατέκτησε το νταμπλ και αναδείχθηκε κορυφαίος Ολλανδός ποδοσφαιριστής της χρονιάς για 5η φορά στην καριέρα του. Όμως, η ποδοσφαιρική του καριέρα τελείωσε εκεί. Η μεταγραφή του ως ελεύθερος από τον Άγιαξ στη Φέγενορντ θεωρήθηκε ως μία από τις μεγαλύτερες «προδοσίες» στην ιστορία του αθλήματος.
Το ντεμπούτο του ως προπονητής
Την πικρία της μεταγραφής του στη Φέγενορντ διαδέχθηκε ο «επαναπατρισμός» του στο Άμστερνταμ, αυτή τη φορά από διαφορετικό πόστο. Ο Γιόχαν Κρόιφ ανέλαβε τον Άγιαξ ως προπονητής και το 1987 κατέκτησε το Κύπελλο Κυπελλούχων (νυν Europa League).
Στον Άγιαξ της δεκαετίας του 1980 εφάρμοσε για πρώτη φορά το 3-4-3. Τόσο πετυχημένο θεωρήθηκε το σύστημα, που ο «Αίαντας» με τον σχηματισμό του Κρόιφ κατέκτησε το Champions League του 1995. Ο ίδιος, βέβαια βρισκόταν στη Βαρκελώνη, προετοιμάζοντας τη Μπαρτσελόνα του μέλλοντος.
Ο «αρχιτέκτονας» της περίφημης Μασία
Το 1988 και ενώ η Μπαρτσελόνα είχε κλονιστεί από την πρωτοφανή κόντρα της διοίκησης με τους ποδοσφαιριστές, ο Κρόιφ ανέλαβε την πρώτη ομάδα ως προπονητής και εισήγαγε για πρώτη φορά το περίφημο «rondo» στη ρουτίνα της προπόνησης. Πρόκειται για ένα παιχνίδι στο οποίο 7 παίκτες, που αλλάζουν τη μπάλα σχηματίζουν ένα κύκλο, μέσα στον οποίο βρίσκεται ένας ποδοσφαιριστής, που προσπαθεί να τους κλέψει την κατοχή.
Ο Κρόιφ επένδυσε από νωρίς στην τεχνική κατάρτιση των ποδοσφαιριστών του και συμμετείχε συχνά στις ασκήσεις. Στόχος του, βέβαια δεν ήταν μόνο να βοηθήσει τους παίκτες της πρώτης ομάδας. Ο ίδιος πραγματοποιούσε καθημερινά επισκέψεις στις ακαδημίες της Μπαρτσελόνα, την περίφημη «Λα Μασία» επιβλέποντας οργανωτικά την εξέλιξη των ανερχόμενων ταλέντων του συλλόγου.
Ο Κρόιφ άλλαξε τον τρόπο που αντιμετώπιζε η Μπαρτσελόνα τους νεαρούς παίκτες. Μέχρι τότε, όλοι οι υπεύθυνοι των ακαδημιών αξιολογούσαν το ύψος. Όμως, ο Κρόιφ έπεισε το επιτελείο των ακαδημιών να εστιάσει σε παίκτες με χαμηλό κέντρο βάρους, άρα και καλύτερο χειρισμό της μπάλας. Με αυτόν τον τρόπο διαμόρφωσε την αγωνιστική ταυτότητα της ομάδας, επιδρώντας στο μέλλον της.
Ο Πεπ Γκουαρδιόλα
Ανάμεσα στα ταλέντα των ακαδημιών, υπήρχε ένας αργός και εύθραυστος μέσος. Λεγόταν Πεπ Γκουαρδιόλα και ο Γιόχαν Κρόιφ είδε στο πρόσωπό του έναν ικανό ποδοσφαιριστή, αναγνωρίζοντας πως είχε χάρισμα στις μεταβιβάσεις της μπάλας.
Τον ανέβασε στην πρώτη ομάδα και στηρίχθηκε πάνω του, για να χτίσει το ρόστερ της επόμενης εποχής. Ο Γκουαρδιόλα, ο οποίος θεωρείται ο κουρφαίος προπονητής της σύγχρονης εποχής, δήλωσε μετά από χρόνια πως χωρίς τον Κρόιφ, δε θα βρισκόταν εκεί που βρίσκεται.
Η Dream Team
Η πρώτη πενταετία του Κρόιφ στη Μπαρτσελόνα ως προπονητής χαρακτηρίστηκε από τακτικές καινοτομίες, αλλαγές στο οργανόγραμμα της ομάδας, ανάδυση του ποδοσφαίρου κατοχής, αλλά και επιτυχίες σε Ισπανία και Ευρώπη. Ο Κρόιφ την περίοδο 1989-1994 κατέκτησε με τους «μπλαουγκράνα» συνολικά 10 τρόπαια, εκ των οποίων 4 πρωταθλήματα και 3 Ευρωπαϊκές κούπες.
Το 1990 υπέγραψε τον Βούλγαρο Στόιτσκοφ και το 1993 τον Βραζιλιάνο Ρομάριο, για τον οποίο είπε πως ήταν ο καλύτερος παίκτης που έχει προπονήσει. Μαζί, δημιούργησαν μία «Dream team», κατακτώντας το πρωτάθλημα Ισπανίας.
Στον τελικό του Champions League, βέβαια που διεξήχθη στην Αθήνα κόντρα στη Μίλαν, η Μπαρτσελόνα συνετρίβη με σκορ 4-0.
Τις επόμενες δύο χρονιές, ο Κρόιφ δε κατόρθωσε να επανέλθει από το σοκ της ήττας στην Αθήνα και παρά τις προσπάθειες, δεν κατέκτησε κάποιο τίτλο, πέραν του ισπανικού Σούπερ Καπ, τη χρονιά 1994/1995. Ολοκλήρωσε την καριέρα του ως προπονητής το 1996 και για 4 χρόνια, από το 2011 έως το 2015 ασχολήθηκε με το ποδόσφαιρο ως σύμβουλος, με θητεία στον Άγιαξ και την Σίβας από το Μεξικό.
Ο Κρόιφ και οι καλύτερες ομάδες στην ιστορία του ποδοσφαίρου
Ο Γιόχαν Κρόιφ θεωρείται από πολλούς ως ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής στην ιστορία του αθλήματος. Ανεξάρτητα, όμως από τις προσωπικές απόψεις, η συνεισφορά του στο ποδόσφαιρο και η συνέπεια που επέδειξε στην εξέλιξη του παιχνιδιού είναι αδιαμφισβήτητη.
Ως παίκτης συμμετείχε στην πιο καινοτόμα και θεαματική ομάδα της δεκαετίας του 1970, παραδίδοντας μαθήματα ποδοσφαίρου από το... μέλλον με τον Άγιαξ και την εθνική Ολλανδίας.
Ως προπονητής καλλιέργησε ταλέντα, που αργότερα μεγαλούργησαν στην Ευρώπη. Είχε διδάξει τις αρχές του ποδοσφαίρου στους «τρεις Ολλανδούς» της Μίλαν του Σάκι που κυριάρχησαν σε Ιταλία και Ευρώπη στα τέλη της δεκαετίας του 1980, δημιουργώντας ένα ασταμάτητο σύνολο. Είχε συνυπάρξει μαζί τους στα αποδυτήρια, είτε ως παίκτης, είτε ως προπονητής.
Επιπρόσθετα, ήταν η γενεσιουργός αιτία που η Μπαρτσελόνα δημιούργησε έναν οργανισμό με σαφώς προσδιορισμένη αγωνιστική ταυτότητα.
Ο σπουδαιότερος προπονητής της σύγχρονης εποχής, ο τεχνικός που έχτισε το πιο εντυπωσιακό σύνολο της τελευταίας εικοσαετίας, τη Μπαρτσελόνα της περιόδου 2009-2011 ήταν μαθητής του.
Οι παίκτες του Γκουαρδιόλα μεγάλωσαν στο περιβάλλον της ομάδας όταν την προπονούσε ο Κρόιφ. Η εμφάνισή τους στον τελικό του Champions League είναι η επιτομή του Total Football. Έξι από τους 11 που βρέθηκαν στο γήπεδο συμμετείχαν στα γκολ της ομάδας, είτε ως σκόρερ, είτε δίνοντας ασίστ.
Τέλος, ο Γιόχαν Κρόιφ εφάρμοσε τακτικές καινοτομίες, που χάρισαν στον Άγιαξ το Champions League του 1995. Ακόμη κι αν αυτός ήταν στην Ισπανία, η παρακαταθήκη του στον «Αίαντα» ήταν αρκετή για την ανάδυση ενός συνόλου ικανού να κατακτήσει την κορυφαία διασυλλογική διοργάνωση.
Το προβλήματα συμπεριφοράς
Ο Κρόιφ, βέβαια δεν είχε μόνο θετικά. Η εκρηκτική του προσωπικότητα, σε συνδυασμό με το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του δημιούργησαν ένα κράμα δύσκολο στη διαχείριση. Τα σκληρά παιδικά βιώματα, η απώλεια του πατέρα του και η δημοφιλία που απέκτησε απότομα δημιούργησαν έναν χαρακτήρα ικανό να ανταπεξέλθει στην πίεση των γηπέδων.
Ο ίδιος, όμως ήταν πάντοτε έτοιμος να εκραγεί όποτε παρέμβαιναν εξωαγωνιστικοί παράγοντες, επιβαρύνοντας το κλίμα.
Η σχέση του με το χρήμα
Ο Κρόιφ μεγάλωσε στις γειτονιές του Άμστερνταμ και η μητέρα του μετά το θάνατο του πατέρα του εργαζόταν ως καθαρίστρια στον Άγιαξ. Ο ίδιος αντιλήφθηκε από μικρή ηλικία πως πρέπει να παρέχει στην οικογένειά του τα απαραίτητα. Συχνά, βέβαια η σχέση του με το χρήμα δημιουργούσε προβλήματα.
Πριν από το Μουντιάλ του 1974, αλλά και πριν από το Euro του 1976, ο Κρόιφ επαναδιαπραγματευόταν συνεχώς με την Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου της Ολλανδίας νέα μπόνους και επιπρόσθετες χρηματικές αμοιβές. Ο Τύπος τον χαρακτήριζε «φιλοχρήματο».
Αλλά, ο ίδιος δεν έχασε ποτέ τη συγκέντρωσή του στον αγωνιστικό του χώρο για οικονομικούς λόγους. Είχε δηλώσει, άλλωστε στο παρελθόν πως δεν έχει δει ποτέ μία βαλίτσα με χρήματα να σπρώχνει τη μπάλα στα δίχτυα.
Τα σημαντικότερα διδάγματα που «κληροδότησε» στο ποδόσφαιρο
Το εκτόπισμα της προσωπικότητάς του, αλλά και η πλούσια κληρονομιά που άφησε στο άθλημα δεν επέτρεψαν σε κανένα να τον αμφισβητήσει. Κυρίως, γιατί ο ίδιος μέσα από τα έργα του, αλλά και τα λόγια του, έσπευσε να διακηρύξει τις αρχές, βάσει των οποίων το σύγχρονο ποδόσφαιρο αναπτύχθηκε, διδάσκοντας ήδη από τον περασμένο αιώνα τον τρόπο που θα παίζεται το μοντέρνο παιχνίδι.
Η ιστορία αποδεικνύει πως ο Γιόχαν Κρόιφ ήταν ο πιο επιδραστικός ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα όχι γιατί είχε περισσότερες ικανότητες από τον Μαραντόνα, ή γιατί ήταν πιο ταχύς από τον Πελέ.
Αλλά γιατί κληροδότησε στους προπονητές των επόμενων γενεών τις ποδοσφαιρικές απαρχές πως «το ποδόσφαιρο παίζεται με το κεφάλι», πως «το να παίξεις ποδόσφαιρο είναι απλό» και πως «οι καλοί παίκτες κάνουν τους υπόλοιπους παίκτες να φαίνονται καλύτεροι».
Ο Γιόχαν Κρόιφ δεν ήταν απλώς ένα πυροτέχνημα στον νυχτερινό ουρανό της Βαρκελώνης, αλλά ένα φως ικανό να κάνει ακόμα και το πιο σκοτεινό περιβάλλον να λάμψει. Μία ιδιοφυΐα που μετέτρεψε το ποδόσφαιρο σε τέχνη. Ένας ανθρωπιστής, που μας χάρισε το σύγχρονο αθλητικό υπερθέαμα και ένας φιλόσοφος, τις διδαχές του οποίου ακόμα προσπαθούμε να κατανοήσουμε.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
